Энэ талаар Зам, тээврийн хөгжлийн яамны Автотээврийн бодлого, зохицуулалтын газрын дарга Э.Мөнхнасан "Цахилгаан тээврийн хэрэгслийг дугаарын хязгаарлалтаас чөлөөлөх шийдвэр өчигдөр гарсан. Олон нийтийн дунд ойлгомжгүй асуудлууд гарч байх шиг байна.

Импортоор орж ирсэн 100 хувь цахилгаан машинд ногоон дугаар олгоно. Үндсэн хөдөлгүүр нь цахилгаан, зай цэнэглэх зориулалт бүхий нэмэлт эх үүсвэртэй цахилгаан тээврийн хэрэгслийг эко ангилалд хамруулж, дугаарын хязгаарлалтаас чөлөөлнө.  Энэ төрлийн 72 автомашин бүртгэлтэй байна" гэлээ.

Харин  приус, акуа, хосолмол хөдөлгүүртэй Hybrid тээврийн хэрэгслүүдэд мөн хамаатай гэсэн ташаа ойлголт явж байна. Hybrid тээврийн хэрэгслүүдэд ногоон дугаар олгохгүй гэдгийг онцлов. 

100 хувь цахилгаан болон түүн дээрээ нэмэлт батарей цэнэглэх эх үүсвэр буюу жижиг хэмжээний генератор суурилуулсан тээврийн хэрэгсэлд ногоон дугаар олгох ажээ.

Дархан цаазат хангай сэргэдэг бол халдашгүй эрхтэй гишүүд ялзардаг аж. Инээх дүр нүүрэндээ идэх санаа цээжиндээ гэх үг яагаад гарсан юм бол? Гишүүнийг тойргийн сонгогчдын хяналтад өгч 3-ны 2 хувийн саналаар эргүүлэн татдаг хууль гялс үйлчилбэл даврагчид гүлс хийнэ. Өөрөөр хэлбэл эргүүлэн татах эрхтэй сонгогчдын толгой дээр хулгайч гишүүн сайдууд дураараа дургиж чадахгүй шогнойно. Даварсан хулгайчдыг хазаарлах ийм хүчирхэг боломж байсаар атал хэрэглэх сортоо манууст төрдөггүй нь маанагийнх. Мэдсээр байж хэмжээгүй эрх дархтаныг хуулийн дээр залж,давруулснаа сонгогчид минь ухаар. Үүнд тэд биш бид буруутай. Тэднийг хуульд захирагдахгүй дархалснаар иргэд эрх мэдэлгүй сүрэг болжээ. Хариуцлага хүлээх хуульгүй болсон “ноёд” ямар ч хэрэг тарина. Эзгүй хээр тарвалзаж амьдарсан тархай бутархай малчдын удам хуулиа нулимаад зоргоор туйлахдаа өчүүхэн ч гудийхгүй.

Хуулийн байгууллага хулгайг нь шалгаж хүч хүрдэггүй бүлэглэлийг дүнхүү сонгогчид “бурхад” хэмээн толгой дээрээ залж ирэв. Тиймээс сонгогдсон хулгайчид буруугүй. Учир нь тэд сонгогдсон. Харин тэднийг төрийн толгойд залсансонгогчид 90 онд Монголд үрсэлсэн ардчиллын үндсийг үхүүлсэн нүгэлтнээр түүхэнд үлдэв. Тийм нүгэлтэн-бүх сонгогчдын дийлэнх учраас тэдний санал ялдаг. Сонгуулийн ялалтыг шийдвэрлэгч-дүнхүү олныг дөрөөлөгчид эрх мэдэлд хүрч эргэлт буцалтгүй хожив. Ёс зүй үнэгүйдэж, авилга хулгай дархлагдан оодорлоо. Тархи үнэгүйдэж, боловсрол хог дээр хаягдав. Сонгогчид гэгээрвэл хулгайчид төрийн толгойд заларч тонгочихгүй. Луйвар хулгайг гишүүд хийдэг-бид мэддэг. Мэдээд яах юм бэ? Бид сонгох эрхтэй ч гэмт хэрэг үйлдсэн гишүүнэээргүүлэн татах хоншооргүй. Гишүүдийн ёс суртахуун хэмжишгүй агаад халдашгүй эрхтэй. Хэмжиж болохгүй ёс зүйн ард авилга хулгай луувар дархлагдав.   

Мандатаа өвөртөлж тангаргаа өргөх ёслолоор төрийн ноёлох оргилд заларснаа мэдэрнэ. Ноёлох оргилд заларсан Танд ямар ч хууль үйлчлэхгүй. Халдашгүй дархан эрхтэй болсон тань хамгийн гол олз. Хууль биелүүлэхээ түвэгшээдэг монгол хүн хуульгүй амьдрахыг диваажин гэдэг. Хууль хүрдэггүй халилд хөл тавьж гэмээнэ томилгоо, шахаа, лиценз, тендер, концесс атганд. Тансаглах мөнгө аминых бус төсвийнх. Өөрийнх нь хураалгасан татвараас тасдаж Та өөрт нь өгөхдөө өөрөөсөө өгч буй дүр эсгэ. Таныг хувиасаа туслав гэж харанхуй сонгогч чинь баярлаж тэнэгтэнэ. Ингэ гэж гишүүн тус бүрт төсвөөс 4 тэрбумыг тараадаг. Шинэ гишүүдэд эхлээд тансаг хаус хүчирхэг жийп бүрэлзэх нь мэдээж. Гэлээ ч архаг гишүүдийн буруу гарын нууц олзны хэмжээг шинэ гишүүд тантмагц хаус жийп юу ч биш болж “Хуульгүй 4 жилээ чамлаж, үтэр түргэн амжиж баяжъя” гэдэг хувиа борлуулах овсгоо чинь эрхэм шинэ гишүүн таныг яаруулна.

Насаараа тансаглахад гарын ая даах бэл хураахгүй аваас ноёлох оргилд нэр нүүр мөнгөө барж авирсны утга юу билээ гэж Та шанална. Хуульгүй хугацаа 4-хөн жил гэж чамлана. Иймхэн хугацаанд төр түмний төлөө тархиа ядраах тэнэглэл болох нь танигдана. Хүн төрөлхтөний хөгжлийн загвар судалж барагдахгүй. Бөөн ядаргаа. Өөртөө хайргүй хүн үгүйтэй адил-ард олондоо хайртай хүн яг үнэндээ УИХ-д байхгүйг ухаарна. Оргилд арай гэж гарсных баяжаад авбал буух цагт эрхэм гишүүнд улсын хөгжлөөс унацтай гэх монгол ухаан дээгүүрээ дийлж буй. Та нарын хэмжээ ердөө энэ.

Барууныг хөгжүүлсэн ардчилал Монголд хараалын бай болов. Өөдрөг яваа монголоо өөдгүй монгол дэгээдэж унагахыг харж бухимдсаар өвгөн миний нас дууслаа. Ардчиллаар явъя гэтэл авилгатай замд будилчхав. Гоё гоё төслийн үлгэрүүдэд самгардалгүй, жаахан хүч хөрөнгөө чадах ганц нэгд төвлөрүүлж, ашиглалтад оруулаад өгөөжийг хүртсэн цагт-үр дүнд хүрлээ гэж занш. Хомс тэнхээ маань үл бүтэх мөрөөдлүүдэд тарамдаж замхарлаа. Олон санаат оргож чаддаггүй. Гадны хорт хатгаас-дүнхүү Монголд дийлж амтшав. Баялаг бүтээх бизнес нь дажгүй цэцэглээд үндэсний хөрөнгөтний зиндаанд дөхвөл барууны гар хөл, хорлон сүйтгэгч гээд өргөн фронтоор дайрна. Цаазалдагсан бол цөөнгүй бизнесмэн, лидер буудуулсан. Хэн хэн буудуулах нь тааж цөхөлтгүй. Хэн хэн буудах нь ч оноож ядалтгүй. Буудах хууль алга. Буудах эх орончид бэлэн. 

Адгийн Монголд ардчилал ахдав уу? Улныхан гэгч бидэнд ардчилал ахдав уу? МАН-ын дараалсан үнэмлэхүй ялалт бахтай ч хэт тасархай нь “монгол сонгогчид хэн бэ” гэх эргэлзээ мөн үү? Мөн. Сонгогчид итгэлээрээ МАН-д ингэж нэгдсэн гэхэд сэжигтэй. Нуулгүй хэлэхэд яг л коммунист сонгууль. Бидний сэтгэхүй либериаль ардчиллаар амьдрах өдий юм уу. 4-р анги төгсөөгүй малчныг их сургуульд оруулсантай ижил-бүдүүлэг харанхуй монголчуудад барууны ардчилал, чөлөөт зах зээлийн программ хүнддэв үү. Адгийн Монголд ардчилал гоёдолгүй яахав гэж тавлан жуумалзах гүрэн ч бий дээ. Бүх сонгогч МАН руу ханардаг ч сөрөг хүчнээр цангагчид дураараа дургигч МАН-ыг хазаарлахуйц санал өгсөн. Найман жилийнхээ луйвар хулгайд МАН сөхрөөд Ц.Туваан, О.Алтангэрэл, Т.Доржханд нарын-эрх мэдэлд нугасгүйг далимдуулж, дампуурсан яамдаа АН, ХҮН-д өгч тарьсан балгаа хөнгөлөхийг санаархав. 

Төмөр замын гацааг Л.Оюун-Эрдэнэ мулталсан юм биш. Төмөр замыг орос олигархиудын захиалгаар Х.Баттулга гацаахад МАН байтугай АН-ын эсэргүүцэл мэдрэгдээгүй. Монголчуудын маллуулж буйг мэдэхийн дээдээр мэдэх-ажил хэрэгч хятадууд боомт холболтыг хүлээж цөхрөөд эцэст нь шууд оролцоход барууны хоригт сульдсан Орос ганц том түшгээ сөрөх тэнхээгүйдэж, манай төмөр зам хөдлөв. Миний болхи таамаг ийм. Женькогийн тарьсан гай 31,5 тэрбумаар тогтохгүй-боомт холболтод 10 тэрбум долларын хохирол учирна гэж Намбарын Энхбаяр шүгэлдэв. Зохиолчид аль ч намд харшилтай. Би ч тиймэрхүү. Сайд дарга болгохгүй бол жир гишүүн байж тэвчдэггүй хулгайчдынхаа хорхойг дарж, шинжлэх ухааныг шүтсэн гавлуудаар бүтцээ сэлбэж, намынхаа онолд нягтраач. Хөгжилд хурд нэмэх хөгшин залуу лидер танай намуудад байна уу? Байвал ардчиллыг үерлэн дэмжих багачууд жилээс жилд олширч гарааныхаа зураан дээр тэмүүлж байна. Намаа самарчаад ялалт өгсөнгүй гэж туних шившиг. Юун түрүү багаар ажиллаж сур. Дарга болох амбицаа аль ч намынхан нэгд эрэмбэлдгээ боль. Улсаа баяжуулж, ядуусаа өөд татахаа голлодог лидер Монголд алга. Өвгөн би хоёр гол намдаа ухаан суухыг ерөөж бичдэг. Сайн муу хэлүүлсэн залуус ная гарсан буурайг энэ үүдээр харах эсэхээ өөрсдөө мэд-би гуйхгүй. Та нарыг бурхан өршөөг.

Гадаад дотоодоос санхүүжилттэй, аюулгүй байдал тусгаар тогтнол гэх хийрхэл нь буцалсан ТББ олонтой улсад гадны хөрөнгө орж ирдэггүй аж. “Гадны хөрөнгө оруулалт их, гаднаас авдаг зээл бага” байхыг зохистой харьцаа гэдэг. Гэтэл манайх гадны хөрөнгө оруулалтыг хаагаад өндөр хүүтэй гадны зээлийг ихэсгэх замаар амиа зогоож үр удмаа өрөнд унагав. Хуулийн орчин Монголд гэнэт хувирч гадныхан хөрөнгөө алдах эрсдэл их. Тооцоотой хөрөнгө оруулагчид зугтсан шалтаг ердөө энэ. Манай ордууд аварга хэрэглэгч Хятадтай хилэлдэг нь барууны хөрөнгө оруулалтыг татаж, өөдлөх ганц өгөгдөл. Энэ өгөгдлийг “чулуу” болго.

Эрх баригчдын нэр хүнд навс унав. Тэд эх орноо сайхан болгоё гэж тэмүүлсэн нь үнэн хөөрхий. Ардчилал чөлөөт зах зээлийг сонгоод зүтгэсэн юм зайлуул. Гэвч мөрөөдөл нь үлгэр мэт аяндаа бүтсэнгүй. Эх орон хөгжих сайхан ч өөрөө баяжих бүр гоё ньявцын дунд тэдний шуналыг бадраав. Улсаа шударгаар удирдах ярвигтай тул халиранхай эрх баригч нар дүнхүү олноо зальдахаар сул олзонд хошуурлаа.Насаараа тансаглахад гарын ая даах бэл хураахгүй аваас нэр нүүр, мөнгөө барж гишүүн болсны ашиг юу билээ. Оргилд арай гэж гарсных баяжиж аваад буувал өөрт-улсын хөгжлөөс унацтай. Хүн төрөлхтөний хөгжлийн загвар судалж барагдахгүй-бөөн ядаргаа. Улсаа хөгжүүлэх бадрангуй мөрөөдөл-дов жалгын аминцар монгол мэхэнд сөхрөв. Залхуу монголчууд зах зээлийн шударга өрсөлдөөнөөс шантарч шогнойв. Бид бусдын адил баяжих дуртай ч мэдээж сул олзоор. Өөртөө хайргүй хүн байдаггүй ч олондоо хайртай нь бас алга. Улсаа хөгжүүлэх эх оронч үзлийг нүүдэлчний аминцар шунал дийллээ.  

Аль нам ялах-ард түмэнд түй ч үгүй. Учир нь тэд бүгд хулгайч. Хулгайч хулгайчаа ялах-олонд ашиггүй. Нийтийн давлагаагаар хулгайчдыг үсгүй хусвал сая цэвэршинэ. Үүний төлөө нийтээр зүтэг. Биесээ барьж идэхээр тэмцэлдэж буй хулгайч бүлэглэлүүдийг төр засгийн тавцангаас орвонгоор нь хус. Нэгийг хусаад нөгөөг үлдээвэл юу ч өөрчлөгдөхгүй. Бүлэглэлүүд цөм ав адил хулгайчид гэдэгт бүү эргэлз гэдгээ давтая. Төр засгийн толгойд нэг ч хулгайч бүлэглэл үлдээхгүй гэх зорилго тавиад түүнийгээ хэрэгжүүлбэл шударга ёс тогтоно. Хулгайч бүлгийг хулгайч бүлэг ялснаар хожил гарахгүй. Ялсан хулгайч бүлэг дархлагдаж ганцаараа даналзана. Луйвар хулгайг хүн ам нийтээрээ элбэж дийлсэн цагт л эх орон гүйцэд цэвэршинэ гэж мэд. Феодализмээс капитализмыг харайхаар 70 жил нисээд “Их өр” гэгчтэй газардсан сургамж саяхных. Магтсаар байж малыг минь барж, маажсаар байж голыг минь таслах дөхсөнийг бүү март.

                                                                                                           2026-04-25

Нийтлэлч Доржготов

Ихэнх галактик хар нүхтэй ч энергийн бөөмсийг ийм хүчтэй тийрэлтэт урсгалаар гаргадаг нь нэн цөөн юм. Радио телескопын ажиглалтаар шинэ, идэвхтэй тийрэлтэт урсгалын зэрэгцээ өмнөх идэвхэжилтийн үеийн үлдэгдэл бүтэц давхар ажиглагдсан нь хар нүх ийм маягаар үе үе “сэрж”, дахин идэвхэждэг болохыг нотолсон нь шинжлэх ухаанд шинэ ололт аж. Судалгааны үр дүнг одон орон судлалын нэр хүндтэй “Monthly Notices of the Royal astronomical society” сэтгүүлд нийтэлжээ.

Г.Сансар

https://www.unuudur.mn/a/281267

Салхины хурд тал хээр болон говийн нутгаар түр зуур секундэд 18-27 м хүрч буюу аюултай үзэгдлийн хэмжээнд хүрсэн аж. Мөн Баянхонгорын Баянговьд секундэд 29, Ховдын Зэрэг, Говь-Алтайн Шарга, Баянхонгорын Богд, Баянцагаан, Өмнөговийн Цогт-Овоо, Манлайд 28 метрт хүрч буюу онц аюултай үзэгдлийн хэмжээнд хүрч салхилжээ.

Энэ бол анх удаа хэрэгжүүлж буй төсөл биш юм. 2013 онд "1 Пикассог 100 еврогоор" гэдэг буяны сугалаагаар АНУ-ын гал түймэртэй тэмцэх албаны нэгэн ажилтан алдарт зураачийн "Дуурийн малгайтай хүн" гэдэг бүтээлийг (1914 он) хожиж байжээ. Мөн 2020 онд зохион байгуулсан сугалаанд Италийн нэгэн эмэгтэй азтан болж, Пикассогийн натюрморт зургийг хожиж байжээ.

Парис хотын тэргүүлэх улсын эмнэлгүүдийн дэргэдэх Альцгеймер өвчний судалгааны сангаас уг сугалааг зохион байгуулж байгаа ажээ. 2004 онд байгуулагдсан тус сан энэ өвчний судалгаанд хөрөнгө оруулдаг Франц дахь хамгийн том хувийн санхүүжүүлэгч болжээ. Зургийг сугалааны тохирол болохоос өмнө Christie's галерейд дэлгэн үзүүлэх ажээ. Нийтдээ 120 мянган тасалбар худалдаж, 12 сая евро цуглуулахаар төлөвлөж байна. Үүнээс 1 сая орчим еврог уг бүтээлийг эзэмшдэг Opera Gallery авна. Өмнөх хоёр сугалаагаар нийт 10 гаруй сая евро цугларсныг Ливан болон Африкийн орнуудад хэрэгжүүлж буй соёл, хүмүүнлэгийн төслүүдэд зарцуулжээ.

Хуралдаанаар Батлан хамгаалах яамны харьяа байгууллагын дарга нар өөрсдийн хариуцсан чиглэлээр өгөгдсөн үүргийн биелэлт болон үйл ажиллагаанд тулгамдаж буй асуудлуудын талаар товч илтгэл танилцууллаа.

Мөн үеэр Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут Монгол Улсын Засгийн газраас баримталж буй хэмнэлтийн бодлогын хүрээнд салбарын үйл ажиллагааг оновчтой зохион байгуулах чиглэлээр салбарын хэмжээнд ажлын байрны орон тоог нэмэгдүүлэхгүй байх, шинээр ажилтан авахыг түр хязгаарлах горимд шилжихийг үүрэг болгов.

Түүнчлэн төсвийн урсгал зардлыг хэмнэх зорилгоор хурал, зөвлөгөөнийг зохион байгуулах хэлбэрт өөрчлөлт оруулж, гадаад болон дотоодын биечлэн уулзах зайлшгүй шаардлагатай уулзалтаас бусад бүх шатны хурал, зөвлөгөөнийг цахим хэлбэрээр явуулж, томилолт болон зохион байгуулалтын зардлыг бодитойгоор бууруулахыг даалгав.

Хуралдааны төгсгөлд салбарын хэмжээнд зарласан "Хүн төвтэй хөгжил, шинэчлэлтийн жил"-ийн хүрээнд хийгдэж буй ажлуудыг эрчимжүүлж, үүрэг даалгаврын гүйцэтгэлийг чанаржуулахыг онцгойлон анхааруулснаар хуралдаан өндөрлөлөө.

-Олон улсын геополитикийн өрсөлдөөн ширүүсэж, бүс нутгийн хямрал, мөргөлдөөнтэй холбоотойгоор шатахууны үнэ өсөх, нийлүүлэлт тасалдах эрсдэл үүсч байна. Үүнтэй холбогдуулан Монгол Улсын Засгийн газрын гуравдугаар сарын 25-ны хуралдаанаар хаврын тариалалтад шаардлагатай шатахууны нөөц бүрдүүлэх, хангалтыг зохион байгуулах арга хэмжээг яаралтай хэрэгжүүлэхийг АҮЭБЯ-ны сайд болон ХХААХҮЯ-ны сайд нарт үүрэг болгосон. Ийнхүү хоёр яам хамтарч ажиллаад, түлш нийлүүлэгч аж ахуйн нэгжүүдэд санал тавьж, уулзалт хийсэн. Үүний үндсэн дээр зөвхөн хаврын тариалалтын зориулалтаар 10 сая литр шатахууныг тухайн өдрийн ханшаар олгоно гэж тохирсон. Тэр ханш нь 3400 төгрөг байсан. Ингээд өнөөдрийн байдлаар 13 түлш импортлогч аж ахуйн нэгжтэй, дөрвөн сая 570 мянган литр түлшийг 3400 төгрөгөөр нийлүүлэхээр гэрээ байгуулах ажлыг Хөдөө аж ахуйн корпораци гардан зохион байгуулан ажиллаж байна. 10 сая литрээс 7 сая 50 мянган литр түлшийг нь 20 аж ахуйн нэгж нийлүүлэх боломжтой гэдгийг хэлсэн. Бусад аж ахуйн нэгж нь нөөцгүй болсон гэдгээ мэдэгдсэн. Үлдсэн гурван сая орчим түлшний гэрээг өнөөдөр (өчигдөр) хийж байна. Гэрээ хийгдсэн 4 сая 570 мянган литр түлшнээсээ Хөдөө аж ахуйн корпораци хаврын тариалалт болон уриншийн мэдээг үндэслэж, 1 га тутамд 10 литр түлш олгохоор норм тогтоосон. Үндсэн норм нь ийм байдаг. Энэ нормоор бэлэн төлөлтөөр дизель түлшийг олгоод ажиллаж байна. Өнөөдрийн хувьд 4 сая 570 орчим литр түлшний захиалга ирсэн байна.

 

-Бэлэн төлөлтөө хийсэн аж ахуйн нэгжүүдэд зөвшөөрлийн хуудсын дагуу олгоод явж байгаа. Өнөөдрийн байдлаар бэлэн төлбөрөө төлж авсан нь 165 тариаланч, иргэн, ААН-д 1 сая 969 мянга орчим литр түлшний зөвшөөрлийн хуудас өгч, шатахуун нийлүүлэгчдээсээ татан авах ажиллагааг эхлүүлээд явж байна. Энэ жил хаврын тариалалт хийнэ гэж мэдээ өгсөн талбайд олгож байгаа. Тухайн ААН-ийн тариалалт хийх талбайгаас хамаарч түлшний хэмжээ хамаарна гэсэн үг.

-Хугацааны хувьд түлш импортлогч, нийлүүлэгчидтэйгээ дөрөвдүгээр сарын 15-ныг хүртэл 3400 төгрөгийн үнээ барина гэж гэрээ байгуулсан. Энэ сарын 15-ны дотор манай тариаланчид татан авалтаа хийх ёстой. Түлшний захиалгаа Хөдөө аж ахуйн корпорац руу утсаар холбогдож өгнө.

-Манайх өнгөрсөн долоо хоногт Хөдөө аж ахуйн корпораци руу хандаад хүсэлтээ өгсөн. Харин төлбөрөө 100 хувь төлөөд баталгаажуулах юм билээ. Тэгээд зөвшөөрлийн бичгээ ирж аваарай гэсэн. Төлбөрөө төлсөн бол колонк дээрээ очоод түлшээ авчих юм билээ. Тариалах талбайгаас хамаараад 1 га талбайд 10 литр түлш бодоод өгсөн. Манайх 750 га талбайдаа 3400 төгрөгөөр тооцоод 7500 литр түлш авсан. Энэ хаврын тариалалтын ажил өнөө маргаашгүй эхлэх гэж байна. Хөнгөлөлттэй үнээр түлшээ авч, хаврын ажлаа эхлүүлэхэд бэлэн боллоо. Манайх гэхэд өнөөдөр (өчигдөр) түлшээ аваад маргаашнаас ажилдаа гарах гээд байж байна. Энэ шийдвэрийг цаг үеэ олсон хэрэгтэй зүйл гэж харж байгаа. Мөн энэ жилийн хувьд цаг агаарын нөхцөл харьцангуй тогтвортой байвал тариалалтын ажлыг хугацаанд нь амжуулж, ургацын гарцад эерэг нөлөө үзүүлнэ гэж найдаж байна.

Шатахууныг тариланчдад хүртээмжтэй, бага үнээр нийлүүлж байгаа нь бидэнд хамгийн чухал дэмжлэг боллоо. Хаврын тариалалтын ид ачааллын үед шатахууны тасалдал үүсэхгүй байх нь хамгийн чухал байдаг. Цаашид ийм төрлийн дэмжлэгийг тогтмол хэрэгжүүлбэл газар тариалангийн салбарт үр ашгаа өгнө гэж бодож байна.

 

Угсармал орон сууцуудыг дулаалснаар эрчим хүчний хэрэглээг 31 хувиар хэмнэж, иргэд ая тухтай орчинд амьдрах нөхцөл бүрдэх, барилгын ашиглалтын хугацаа уртсах зэрэг олон давуу талтай юм.

Тухайлбал, “Улаанбаатар хотын орон сууцны эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх” төслийг 2023–2027 онд хэрэгжүүлж, өнөөдрийн байдлаар эхний ээлжийн 45 барилгын дулаалгын ажил үргэлжилж байна.

Тухайн байршилд өнөөдөр албаны хүмүүс ажиллалаа.

Энэ үеэр УБЗАА-ны Хотын инженерийн дэд бүтцийн газрын дарга, ерөнхий инженер Л.Алтангэрэл “Улаанбаатар хотын хэмжээнд байгаа 1077 угсармал орон сууцыг үе шаттай дулаалж байна. 2025 оны байдлаар 370 блок орон сууцыг дулаалсан. 2025-2027 онд “Улаанбаатар хотын орон сууцны эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх” төслийн хүрээнд нийт 210 орчим блок угсармал орон сууцыг дулаална. Үүнээс 2025-2026 онд 115 блок орон сууцыг дулаална. Дулаалгад эрдэс хөвөн ашиглаж, металл фасад, хөнгөн цагаан рам барьж байна. Фасадаас гадна дээврийн дулаалга, дээврийг мембранаар солих, узель солих ажил хийгдэнэ. Дулаалгад эрдэс хөвөн ашиглаж байгаа нь их онцлогтой. Эрдэс хөвөн нь гал дэмждэггүй, насжилт удаан, чийг татах зэрэг хүндрэлтэй байдал үүсгэхгүй.

Нийслэлээс гал дэмждэг хөөсөн дулаалгыг зогсоож, эрдэс хөвөн, металл, чулуун фасад бүхий орчин үеийн чанартай материалаар барилга орон сууц дулаалж, барихыг дэмжиж байгаа. Үүний нэг жишээ бол энэхүү төсөл. Угсармал орон сууцны дулаалгын чанар, аюулгүй байдалд иргэд хөндлөнгийн хяналт тавьж байгаа” гэдгийг онцоллоо.

Улаанбаатар хотын хэмжээнд байгаа 1077 угсармал орон сууцыг дулаалснаар Дулааны 2 дугаар цахилгаан станцын үйлдвэрлэж буй дулаантай тэнцэхүйц хэмжээний дулааны эрчим хүчийг хэмнэх тооцоо гарчээ.

“Улаанбаатар хотын орон сууцны эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх” төслийн ахлах мэргэжилтэн С.Түвшинхүү “Угсармал орон сууцны дулаалгын ажлын гүйцэтгэлд өдөр тутмын байнгын хяналт тавьж байна. Германаас мэргэжилтэн ажиллаж байна. Долоо хоног тутамд бүх барилгаа эргэж, чанартай материалуудыг технологийн дагуу хэрэглэж байна уу гэдгийг хянадаг. Галд шатдаггүй эрдэс хөвөн материалтай 15 см зузаан дулаалгыг хананд технологийн дагуу бэхэлж суулгаж байна. Энэ харагдаж байгаа хөх өнгөтэй материал бол салхи нэвтрүүлдэггүй дотроос үүссэн чийгийг чөлөөтэй гадагш гаргадаг “амьсгалдаг тууз” гэж ч нэрлэдэг. Технологийн дагуу зааг завсаргүй бүрж, мөн металл өнгөлгөөг хийж байна” гэв.

Угсармал орон сууцны дулаалгын ажлыг гүйцэтгэж байгаа "Буяннэмэх интер" ХХК-ийн захирал Б.Хишигбаяр “Баянгол дүүргийн 14 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт нийт 5 блок байрны дулаалгын ажлыг гүйцэтгэж байна. Оршин суугчид тун сэтгэл ханамжтай, илүү дулаахан болсныг хэлж байна. Фасад засвар нэгдүгээр сараас эхэлсэн. Тавдугаар сарын 30-нд дуусгах төлөвлөгөөтэй байгаа” гэлээ.

“Улаанбаатар хотын орон сууцны эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх” төслийн санхүүжилтийг Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын яам, нийслэлийн хөрөнгө оруулалт, Германы олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллагын буцалтгүй тусламжаар хэрэгжүүлж байна. Үндсэн хэрэгжүүлэгчээр Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын алба ажиллаж байна. Энэхүү дулаалгын төслийг үр ашигтай, иргэнд ээлтэй байдлаар төлөвлөж, оршин суугчид хяналт тавин ажиллаж байгааг албаны хүмүүс онцолж байна.

Нийтэлсэн: НЗДТГ-ын хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтэс